Sociale vaardigheden op school – en hoe de GELUKS-aanpak hierin het verschil maakt
Het verbeteren van sociale vaardigheden op school is erg belangrijk. Het helpt kinderen zich gelukkiger te voelen en beter te ontwikkelen. In Nederland worden methodes zoals STIP gebruikt om kinderen te leren over emoties. Op de Van Koetsveldschool in Amsterdam gebruiken ze STIP al bij kleuters.
Uit onderzoek blijkt dat leerlingen met goede sociale vaardigheden zich veiliger voelen op school. Ze pesten minder. Er is ook een link tussen sociaal-emotionele vaardigheden en beter leren. Kinderen doen het beter op school als ze zich goed voelen.
Voor leerkrachten betekent dit dat het gebruik van methodes zoals STIP belangrijk is. Het kan helpen de schoolprestaties met 11% te verbeteren. Dit komt omdat leerlingen zich dan beter over zichzelf voelen.
Een aanpak waarbij iedereen zichzelf kan zijn, is van groot belang. Onderzoek van de Arizona State University laat zien dat samenwerken het best werkt. Een gezamenlijke aanpak is het meest doeltreffend.
De GELUKS-aanpak: een unieke en complete sociaal-emotionele methode
De GELUKS-aanpak van Andrea Reijersen van Buuren is een krachtige, praktische methode waarmee je als leerkracht een veilige, fijne en gelukkige klas kunt creëren. Deze aanpak is opgebouwd uit zes heldere stappen, die verwerkt zijn in het Gelukspad.
Pijler 1; De start en de missie, deze pijler besteedt aandacht aan het leggen van een stevige en veilige basis in de groep.
Pijler 2; Samenwerken en samenspelen. Bij deze pijler leren leerkrachten en leerlingen de Roos van Leary4Kids toe te passen. ze leren hierbij over actie en reactie in gedrag en hun eigen rol hierin.
Pijler 3 ; Erbij horen gebruikt de poster van de Geluksboom en de Ongeluksboom om kinderen inzicht te geven in hun gedragskeuzes en in het feit dat een keuze ook altijd een consequentie heeft; hetzij goed (de Geluksboom) hetzij minder goed (een keuze voor de Ongeluksboom).
pijler 4; Contact en communicatie. Bij deze pijler wordt gebruik gemaakt van de poster van de beer Happie. Elke letter van Happie staat oor belangrijke sociale vaardigheden die kinderen moeten leren. maar ook burgerschapsvorming en duurzaamheid is verwerkt in deze pijler. Als school kun je een keuze maken om aan één van deze onderwerpen verdiepte aandacht te besteden.
pijler 5; Het brein en emotie-regulatie. deze pijler besteedt uitgebreid aandacht aan de werking van het brein, waarin de kinderen drie breinstaten leren; et groene brein, het blauwe brein en het rode brein. Door inzicht in deze breinstaten leren kinderen hoe ze daarop kunnen handelen, zodat emoties gereguleerd kunnen worden.
pijler 6; Afscheid nemen. Deze pijler rond het schooljaar af door terug te kijken op de dingen die er zijn gebeurd. En tevens vooruit te kijken naar wat komen gaat.
Deze onderwerpen komen in de GELUKS-aanpak ook aan bod:
Groepsvorming & groepsdynamiek
Eigenaarschap bevorderen
Luisteren naar en leren van elkaar
Uniek: inzicht in jezelf en je kwaliteiten
Kansen grijpen om van je klas een gelukkig team te maken
Samen één geheel: samenwerken & samenspelen
Aandacht besteden aan deze onderwerpen helpt bij het neerzetten van een positief groepsklimaat waarin pesten geen kans krijgt, leerlingen zich veilig voelen en écht zichzelf mogen zijn.
Wat zijn sociale vaardigheden?
Sociale vaardigheden zijn belangrijk voor kinderen om goed te kunnen communiceren en samenwerken. Ze leren hoe ze moeten praten en luisteren, maar ook hoe ze begrip moeten tonen. De GELUKS-aanpak leert kinderen concreet hoe ze:
Elkaar kunnen waarderen (via kwaliteitenkaartjes),
Omgaan met conflicten,
Invloed kunnen uitoefenen op een positieve manier (leiderschap omzetten),
Zich bewust worden van groepsdruk en sociale beïnvloeding (denk aan het ‘Japie Krekel’ bewustzijn).
Ook biedt het programma concrete observatielijsten met basis- en gevorderde sociale vaardigheden die kinderen per leerjaar kunnen ontwikkelen.
Waarom sociale vaardigheden in het onderwijs?
77% van de leerkrachten vindt dat sociale vaardigheden meer aandacht moeten krijgen. De GELUKS-aanpak speelt hier perfect op in door groepsvorming bewust te sturen, gebruik te maken van tools zoals sociogrammen en te werken met individuele groepsplannen om kinderen die sociaal buiten de boot vallen weer erbij te halen.
Daarnaast leren kinderen uitgebreid over hun rollen door middel van de Roos van Leary4Kids, zodat kinderen zichzelf beter leren kennen én leren hoe ze met anderen omgaan. Ze leren over actie en reactie bij gedrag.
De rol van de leerkracht in de GELUKS-aanpak
Leerkrachten zijn de sleutel. Zij zijn niet alleen kennisoverdragers, maar ook groepscoaches. De GELUKS-aanpak ondersteunt leerkrachten actief in deze rol. Met technieken als:
Kernkwadranten om negatieve leiders positief te laten leiden,
GGGG-model voor reflectie op gedrag,
Oeps-formulieren voor eigenaarschap en gedragsverandering,
Conflictmodellen en psycho-educatie.
De aanpak sluit bovendien goed aan op jongens- én meidengroepen, met gerichte handvatten voor beide dynamieken.
Integratie in het lesprogramma
De GELUKS-aanpak is geen losstaand lesje. Het is een doorlopende lijn door het hele schooljaar, passend binnen elke klas en schoolcultuur. Het integreert makkelijk met bestaande methodes zoals “Leren & Leven” of de “Gezonde School”, maar biedt veel diepere gedrags- en groepsanalyse. De methode stimuleert kinderen zelf om de Geluksmissie en Geluksregels te bedenken – wat eigenaarschap en betrokkenheid enorm vergroot.
Ouders en verzorgers: samen voor geluk
De aanpak nodigt ouders uit om betrokken te zijn, bijvoorbeeld via thema’s als “iedereen hoort erbij” en “positief leiderschap”, maar ook door herkenbare boeken of video’s in te zetten om lastige thema’s zoals afwijzing te bespreken. Ouderavonden zijn een vast onderdeel bij de GELUKS-aanpak.
Praktische tips uit de GELUKS-aanpak
Start het schooljaar met het maken van een Geluksmissie.
Werk met de placematmethode om klassenregels samen te stellen.
Gebruik de Roos van Leary4Kids om gedrag en communicatie bespreekbaar te maken.
Stimuleer positieve groepsrollen en voorkom zondebokgedrag.
Gebruik de STORM-kaart voor conflictbemiddeling.
Zet kwaliteitenkaartjes en energizers in om de sfeer te verbeteren.
De toekomst: bouwen aan een veilige en gelukkige school
Sociale vaardigheden zijn dé sleutel tot welzijn én leerprestaties. De GELUKS-aanpak bewijst dat een klas waarin kinderen leren communiceren, samenwerken en zichzelf kunnen zijn, ook een klas is waarin betere leerresultaten behaald worden.
Deze aanpak bevordert inclusiviteit, eigenaarschap en intrinsieke motivatie – en is daarom een onmisbare tool voor het onderwijs van nu én de toekomst.
Wil jij ook een gelukkige klas waarin elk kind zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelt? Ontdek de GELUKS-aanpak van Schoolgeluk en ervaar wat écht sociaal-emotioneel leren kan doen voor jouw klas of school.